Thema's

Zelfverminking

Zelfverminking is jezelf opzettelijk verwonden. Het werkt verslavend. Andere gebruikte termen zijn: zelfbeschadiging, automutilatie, zelfverwonding of zelfdestructief gedrag. Hoe kun je van dit gedrag af komen?

Meiden en vrouwen die het moeilijk hebben met hun coming-out snijden zich soms om de enorme psychische spanningen kwijt te raken die ze ervaren. Als ze zich niet geaccepteerd voelen door hun familie, vrienden, op school of op het werk. Of als ze hun eigen homoseksuele gevoelens moeilijk kunnen aanvaarden. Die twee zaken hangen vaak nauw met elkaar samen. Zelfverminking is voor jongeren met lesbische of homoseksuele gevoelens een manier om stress te uiten en om te gaan met gevoelens van onmacht, schaamte, woede en verdriet. Ze zetten hun psychische pijn om in lichamelijke pijn. 

Dat ik lesbisch ben is niet onmiddellijk een oorzaak van mijn snijden. Het was meer een kwestie van mezelf niet te aanvaarden. En lesbisch zijn was één van de dingen die ik niet kon aanvaarden. [Forum WJNH, geciteerd in Zizo 2007]

Achteraf was ik altijd boos op mezelf. Maar op het moment zelf was ik zo blij, want ik was heel even verlost van al die emoties die ik niet kon begrijpen. [Forum WJNH, geciteerd in Zizo 2007]

Hoe verwond je jezelf?

Jezelf expres verwonden kan bijvoorbeeld door te snijden of krassen met een scheermes of glasscherf, door je ergens aan te schaven, door jezelf te branden met een sigaret, met je vuisten of hoofd tegen de muur te bonken of jezelf in het gezicht te slaan.

Verslavend

Als je bezig bent jezelf te snijden voel je je tijdelijk beter, omdat er in de hersenen erdorfine vrijkomt. De natuurlijke pijnstiller zorgt voor een gevoel van geluk. Endorfine komt ook vrij als je verliefd bent of tijdens het beoefenen van topsport. Endorfine werkt verslavend, waardoor snijden of krassen verleidelijk is. Je gaat het steeds weer herhalen. Maar zelfverwonding is in feite een manier om jezelf te verdoven. Je bent tijdelijk in een roes, net als bij gebruik van alcohol of drugs. Je vlucht uit de werkelijkheid en voelt even geen emotionele spanningen. Op langere termijn kan zelfverwonding leiden tot blijvende schade. Niet alleen door lichamelijke littekens. Maar je voelt je ook schuldig, je haat jezelf en voelt je waardeloos doordat je dit doet.

Komt zelfverwonding vaak voor? 

Uit onderzoek blijkt dat zelfverminking onder jongeren steeds vaker voorkomt. Bijna 4% van de Nederlandse meisjes tussen de 14 en 17 jaar doet aan zelfverminking. In Vlaanderen zelfs ruim 10%, zo blijkt uit een . Onder jongeren met lesbische of homoseksuele gevoelens ligt het percentage volgens een zelfs nog bijna vier keer hoger. Meestal worden de wonden gemaakt op een plek die niet zichtbaar is voor anderen, zodat niemand het merkt. De neiging tot zelfverminking is het grootst na het ontdekken van homoseksuele gevoelens, en vóór een eerste seksuele ervaring. Ook tijdens de coming-out zijn jongeren extra kwetsbaar, omdat negatieve reacties van de omgeving veel stress kunnen opleveren.

Waarom jezelf verwonden? 

Jezelf pijn doen kan een gevoel van controle geven, als je het gevoel hebt geen contact meer te kunnen maken met jezelf of anderen. Of als je het gevoel hebt dat je niets te zeggen hebt over je leven. Jezelf opzettelijk verwonden en de pijn kunnen verdragen, dat geeft je een gevoel van controle over jezelf. Je voelt dat je nog leeft en het vult een leeg gevoel van binnen op. Het is vaak een uitlaatklep voor opgekropte spanningen: je zet psychische pijn om in lichamelijke pijn, die gemakkelijker te verdragen is. Vooral omdat je in een roes komt, waardoor je die pijn niet zo erg voelt. Zelfbeschadiging is vaak een noodkreet naar de buitenwereld dat het niet goed gaat met je. Of een zelfopgelegde straf als je jezelf slecht of mislukt voelt en niet van jezelf houdt. Als je zelfdestructief gedrag ziet bij iemand anders, negeer dat dan niet. Het is geen vorm van aandacht vragen, maar een echt probleem.  Mensen die zichzelf verwonden, willen zichzelf soms ook doden. is in feite een extreme vorm van zelfverminking. Het is mogelijk dat je een hebt als je jezelf wilt verwonden.

Tips om jezelf niet te verwonden 

  • loop weg van de plek waar je de neiging hebt jezelf te verwonden
  • snij jezelf niet, maar teken met een rode stift strepen op die plek
  • ga een eindje (hard)lopen, schreeuw hard of zoek een andere manier om je spanning te uiten
  • doe je handen in ijskoud water
  • schrijf een brief die je niet verstuurt naar de persoon die of het probleem dat je bezighoudt
  • bel een vriend, vriendin, hulpverlener of crisislijn (zie de links hiernaast)