Thema's

Eetstoornissen

Een eetstoornis betekent dat je voortdurend problemen hebt met voedsel en met je lichaam. Hoe komt het dat lesbo's vaker dan heterovrouwen te dik zijn? En hoe zit het met anorexia nervosa en andere eetstoornissen?

Lesbische vrouwen kampen ruim twee keer zo vaak met overgewicht als heteroseksuele of biseksuele vrouwen. Die bevinding komt uit recent Amerikaans onderzoek. Er zijn geen aanwijzingen dat dit ook voor anorexia nervosa (ondergewicht) geldt. Ulrike Boehmer van de universiteit van Boston en haar collega's onderzochten zesduizend vrouwen en vonden dat overgewicht onder lesbiennes 2,69 keer meer voorkomt dan onder heteroseksuele vrouwen. Obesitas (extreem overgewicht) komt 2,47 keer meer voor. Biseksuele vrouwen vertonen niet die hogere score. Hun cijfers zijn gelijk aan die van heteroseksuele vrouwen. Lesbiennes lopen door het overgewicht een grotere kans op diabetes en hart- en vaatziekten. Er is niets mis met een paar kilo extra. Maar overgewicht en zeker extreem overgewicht veroorzaken gezondheidsproblemen. Ook is te zwaar zijn niet hetzelfde als een eetstoornis hebben. Maar mensen die te dik zijn, kunnen wel een eetprobleem hebben.

Vier veel voorkomende eetstoornissen

  • Obesitas: overgewicht doordat je de hele dag door eet.
  • Boulimia: vreetbuien, gecompenseerd door braken, lijnen of laxeren.
  • Binge eating disorder: vreetbuien (zonder compensatie) die leiden tot overgewicht.
  • Anorexia: jezelf uithongeren, wat leidt tot ondergewicht.

Echte anorexia is zeldzaam (in Nederland 5.500 jonge vrouwen en paar honderd mannen). Eetstoornissen in de zin van te veel eten en te dik worden, komen veel vaker voor. Er zijn ongeveer 22.000 Nederlanders met boulimia; 160.000 Nederlanders hebben een eetbuienstoornis (binge eating disorder).

Oorzaken van overgewicht bij lesbo's

Wat de oorzaak van het verschil is tussen lesbische en heteroseksuele vrouwen, kunnen de onderzoekers uit Boston niet met zekerheid zeggen. Ze halen eerdere onderzoeken aan waaruit blijkt dat lesbische vrouwen een positiever beeld hebben van hun eigen lichaam dan heteroseksuele vrouwen. Zij hebben lak aan het gangbare slankheidsideaal voor vrouwen. Vroeger kende Amerika de beweging Fat Lesbians, die streed voor een andere benadering van dik-zijn. Zij vonden het een vorm van onderdrukking van vrouwen om overgewicht zo te problematiseren. Er zijn gewoon variaties in lichaamsgewicht en eetstijlen, aldus de Fat Lesbians.

  • Komt overgewicht onder lesbo's vaker voor vanwege hun aversie tegen gangbare vrouwbeelden?
  • Of kan het juist te maken hebben met lesbische 'zelfhaat' ofwel geïnternaliseerde homofobie, met een gebrek aan zelfvertrouwen en onvoldoende acceptatie van je eigen lichaam omdat je niet goed uit de voeten kunt met je lesbische identiteit?

Het zijn twee tegengestelde verklaringen en voor allebei is iets te zeggen. Alleen nieuw onderzoek kan meer helderheid brengen over de oorzaken. Het is trouwens moeilijk de oorzaken van eetstoornissen goed vast te stellen. Naar anorexia nervosa is veel onderzoek gedaan en nog steeds is men daar niet helemaal uit.

Risicofactoren voor eetstoornis met extreem overgewicht

  • Lage zelfwaardering: je bent ontevreden over jezelf en hebt weinig zelfvertrouwen.
  • Negatieve lichaamsbeleving: je vindt je lichaam lelijk (lees meer bij Wat vind je van je eigen lichaam?)
  • Je voelt je vaak somber, eenzaam en depressief.
  • Je voelt je vaak leeg, doordat je veel geeft, maar weinig terugkrijgt van anderen: je offert je op, terwijl je zelf te weinig aandacht en liefde krijgt.

Oorzaken van anorexia nervosa bij lesbo's

  • Er kan een neurobiologische oorzaak zijn: een afwijking in de hersenen waardoor het hongergevoel niet goed functioneert.
  • Een andere belangrijke oorzaak is het maatschappelijk klimaat waarin lichaamsgewicht steeds meer een issue wordt. In de media zie je overal superslanke vrouwen. De modellen worden vaak zelfs gephotoshopt om slankere tailles en langere benen te krijgen! Meisjes gaan daardoor al op jonge leeftijd lijnen. Zo kunnen ze in een patroon belanden waarin eten een psychische kwestie is geworden.
  • Weinig zelfvertrouwen en andere risicofactoren (zie hieronder).

Met niet-eten laat je zien dat je macht over je lichaam hebt. Met wel eten (of zelfs een vreetbui krijgen) kegel je die zelfopgelegde normen weer omver. In beide gevallen is het niet meer de hongerimpuls die het eten stuurt. Eten is een discussie met jezelf geworden. Met niet eten of juist met wel eten bewijs je iets. Bij vrouwen komt het veel vaker voor dan bij mannen dat eten een psychische functie krijgt, of zelfs een obsessie wordt. In combinatie met de genoemde afwijking in de hersenen kan dit verergeren tot anorexia nervosa. In andere gevallen kan het leiden tot een levenslang patroon van lijnen en weer dik worden.

Risicofactoren voor anorexia nervosa

  • Perfectionisme: je stelt erg hoge eisen aan jezelf en anderen.
  • Negatief zelfbeeld: je houdt niet erg van jezelf. Dat kan te maken hebben met jezelf als lesbische vrouw niet accepteren.
  • Gebrek aan zelfvertrouwen.
  • Faalangst: je denkt vaak dat je alles fout doet.
  • Negatieve beleving van je lichaam: je vindt je lichaam lelijk (lees meer bij Wat vind je van je eigen lichaam?) of je wilt een minder vrouwelijk lichaam (lees meer bij: Een jongen willen zijn).
  • Conflictvermijding: je vermijdt ruzie en past je erg aan aan wat anderen willen.
  • Je hebt moeite met het verwerken van problemen en het uiten van je emoties.
  • Je voelt je vaak somber, eenzaam en depressief.

Jojo-patroon

Als onder- of overgewicht het karakter heeft van een eetstoornis, is het belangrijk op zoek te gaan naar achterliggende oorzaken. Een idealer gewicht komt niet in beeld zolang je op eten of niet-eten gefixeerd blijft. In het geval van overgewicht ontstaat dan alleen maar het bekende jojo-patroon, waarbij het lichaam de afgelijnde kilo's vet er vliegensvlug weer aanplakt.  Het menselijk lichaam is namelijk ingesteld op voedselschaarste. Zodra het de kans krijgt, kiest het lichaam voor opslag van vet als buffer voor slechtere tijden. Veel populaire ' en omstreden ' diëten zijn erop gericht dit mechanisme in de war te brengen. Door een abnormaal samengesteld dieet wil men het lichaam ertoe dwingen vet te gaan verbranden. Veel onderzoekers zeggen echter dat gewichtsafname als gevolg van zulke 'crashdiëten' altijd maar een tijdelijk succes is. Meerdere periodes van lijnen kunnen de stofwisseling zelfs voorgoed in de war brengen.  Door steeds weer te lijnen zul je de strijd met overgewicht niet winnen. Je raakt zelfs steeds sterker met je eigen lichaam in strijd. Daardoor verergert de psychische achtergrond van de eetstoornis alleen maar.

Waarom is eten zo belangrijk voor je?

Kijk naar de achterliggende psychische oorzaken van je eetobsessie. Een eetverslaving heeft meestal te maken met emoties die je wilt wegdrukken. En ook met (of juist daardoor!) negatieve gevoelens over je lichaam hebben. Waarom is eten zo belangrijk voor je? Als je van je eetstoornis af wilt komen is het goed je af te vragen: welke emoties probeer ik te verdringen met eten? En hoe kan ik anders met die emoties omgaan, zodat ik het niet meer nodig heb om eten zo belangrijk te vinden? Misschien kun je die vraag niet zonder hulp van anderen beantwoorden. Bijvoorbeeld een zelfhulpgroep of een .

Ander eetgedrag en meer sport

Overgewicht hóeft niet te betekenen dat je een eetstoornis hebt. Misschien eet je gewoon te vet of is je lichaam te weinig actief. Eet dus minder vet. En beweeg meer! Van meer bewegen val je trouwens niet meteen af, zoals wel eens de illusie is. Pas als je het langer volhoudt leidt het tot een hoger niveau van verbranding en dan neemt je gewicht wel degelijk af.  Lesbo's staan bekend als wandelaars. Maar wandelen staat onderaan voor wat betreft de spierinspanning die nodig is: het hart gaat er niet sneller van kloppen (letterlijk dan). Voor gewichtsafname kun je het beste sporten beoefenen die wél de bloedsomloop intensiveren. Zoals hardlopen of een andere intensieve sport. 

Heb ik een eetstoornis?

Op de website www.eetstoornis.info is veel informatie te vinden over oorzaken, mogelijkheden voor behandeling, en ook romans over eetstoornissen. Je kunt ook een test doen op www.psyq.nl/programma/eetstoornissen en op www.gevangeningewicht.nl