Thema's

Borderline

Je stort je halsoverkop in een nieuwe relatie of nieuwe baan. Je begint impulsief aan een nieuwe opleiding. Maar na een paar maanden stop je er al weer mee, omdat het niets is voor je. Je nieuwe partner blijkt bij nader inzien een vreselijk persoon. Soms ben je supervrolijk, de volgende dag voel je je rampzalig.

Als jij of je vriendin hier last van hebben kan dat duiden op een borderlinestoornis. Borderline betekent: grens. Het is een persoonlijkheidsstoornis die tussen psychotisch en neurotisch in zit. Een andere naam is Emotionele Regulatie Stoornis (ERS).  De wereld is voor borderliners opgedeeld in zwart en wit, grijstinten lijken niet te bestaan. Mensen met borderline zijn heel bang om verlaten te worden en manipuleren daarom vaak hun partner. Ze hebben in hun leven veel te maken met teleurstellingen en mislukkingen. Hun relaties, werk, hobby's en vriendenkring veranderen nogal eens.

Om hoeveel mensen gaat het?

200.000 Nederlanders en 80.000 Vlamingen lijden aan een borderlinestoornis en het aantal stijgt. 80% is vrouw. Hoewel er geen onderzoek naar gedaan is, zijn er signalen vanuit de lesbische community dat borderlinestoornissen onder lesbische vrouwen relatief vaak voorkomen. Mensen met een borderlinestoornis kunnen heel aantrekkelijk, sociaal en succesvol overkomen door hun spontaniteit en het gemak waarmee ze contacten leggen. Hun onderliggende angsten blijven daardoor vaak verborgen.

Kenmerken van iemand met een borderline-stoornis: 

  • impulsief gedrag
  • snel wisselende stemmingen, emotioneel instabiel
  • zwart-witdenken
  • chronisch gevoel van leegte, zinloosheid en eenzaamheid
  • je weet niet wat je wilt, vindt of voelt
  • je hebt weinig zelfvertrouwen
  • soms zelfbeschadigend gedrag
  • drifbuien, intense woede
  • je vindt het moeilijk je aan iemand te hechten
  • je vindt het moeilijk om liefde te tonen
  • wantrouwend en jaloers
  • vaak meerdere seksuele partners
  • je kunt moeilijk alleen zijn
  • je bent heel bang om verlaten te worden
  • je kunt makkelijk contact leggen, maar hebt erg hoge verwachtingen van de ander
  • je eist in relaties de volledige aandacht op van de ander
  • je stelt anderen voortdurend op de proef om te testen of je in de steek gelaten zult worden
  • manipulerend gedrag, soms liegen en bedriegen
  • dissociatie: het gevoel dat je buiten jezelf staat
  • vaak ook andere problemen zoals depressie, eetstoornissen, alcoholverslaving

De oorzaken

Borderline wordt veroorzaakt door een combinatie van biologische, psychische en sociale factoren. Ingrijpende ervaringen en gevoelens van grote onveiligheid in de kindertijd. Dat kan komen door emotionele verwaarlozing, maar ook door lichamelijke verwaarlozing, mishandeling of seksueel misbruik in de kindertijd. Daardoor hebben borderliners moeite anderen te vertrouwen.

Sacha, 28 jaar: 'Ik had nog nooit zoiets meegemaakt. Ze leek me het beste wat me ooit was overkomen. Ze was zo vrolijk, zo vol van onze liefde. Aan het begin had ik nog helemaal niet door dat ze ook andere kanten had. Maar ze kon ook destructief zijn en vreselijk onvoorspelbaar. Soms was ze superuitgelaten en overal voor in. Dan sloeg ze om en werd woest en onhandelbaar. Ik wist soms echt niet meer hoe ik haar gelukkig kon maken. Na een jaar samenwonen kwam de echte Monique tevoorschijn. Ze wilde alles samendoen. Eerst vond ik het wel knus. Uitgaan was sowieso niet leuk meer, want Monique was snel jaloers. Later benauwde het me. Toen ik eindelijk durfde te zeggen dat ik ook wel eens alleen naar een vriendin wilde, kreeg ze, nét als ik wegging, opeens maagpijn of was ze verdrietig om een vage reden. Dan belde ik mijn afspraak af om haar te verzorgen.'  

Omgeving

Borderlinepatiënten zijn vaak een belasting voor hun omgeving. Ze eisen veel aandacht. Een relatie hebben met een borderliner is heel ingewikkeld. Ze prijst je de hemel in, maar is ook vaak erg jaloers. Het ene moment ben je alles voor haar, de volgende dag probeert ze je onderuit te halen. Het kan je als partner helpen om de signalen te herkennen, zodat je niet jezelf de schuld geeft van problemen in de relatie die in feite te maken hebben met deze ziekte. Sommige lesbische stellen van wie een partner borderline heeft, redden zich goed. Vooral als beide partners inzicht hebben in hun eigen denken, reageren en voelen, zodat ze hun emoties en gedrag zo goed mogelijk leren hanteren. Maar er lopen ook veel relaties op stuk. Met steeds terugkerende jaloezie, wantrouwen en onberekenbaar gedrag is lastig om te gaan. Toch kan juist het spontane en impulsieve gedrag ook heel leuk en verrassend zijn voor de ander.

Behandelmethoden

Relatief veel borderliners raken verslaafd, worden prostituee of komen in een tbs-instelling terecht. Vaak doen ze aan. Tien procent pleegt zelfmoord. De laatste jaren zijn er nieuwe behandelmethoden die tamelijk succesvol zijn. Deze zijn een combinatie van intensieve psychotherapie en medicijnen. Toch genezen de meeste borderliners nooit helemaal. Ze gebruiken vaak blijvend antidepressiva en blijven emotioneel extra kwetsbaar.

Tips voor mensen met borderline 

  • Breng structuur in je dag en plan vaste activiteiten en rustmomenten in.
  • Leer je gevoelens te herkennen en houd bijvoorbeeld een dagboek bij. Probeer je eigen gevoelens en stemmingen beter te gaan begrijpen.
  • Zoek zo nodig hulp. Medicijnen kunnen goed werken, bijvoorbeeld antidepressiva. Ook psychotherapie kan voor veel verbetering zorgen.
  • Er zijn veel zelfhulpgroepen voor borderliners, ook op internet.
  • Als je een heel sterke emotie voelt opkomen, probeer dan een pauze in te lassen en iets heel anders te gaan doen, bijvoorbeeld hardlopen.

Tips voor de omgeving van mensen met borderline 

  • Kruip niet in de rol van hulpverlener.
  • Geef duidelijk aan waarmee de ander wel en niet bij je terecht kan.
  • Dat je de borderlinestoornis erkent bekent niet dat je alles hoeft te accepteren.
  • Houd je aan gemaakte afspraken en vastgesteld grenzen, zodat je betrouwbaar bent.
  • Geef geen adviezen of tips, en zeg niet: 'Het valt toch wel mee!'
  • Toon medeleven, bied begrip en steun.
  • Probeer het negatieve gedrag los te zien van de persoon.
  • Laat merken dat je de dingen die wél goed gaan waardeert. Geef bevestiging.
  • Neem genoeg tijd voor jezelf en je eigen vrienden en hobby's, dan houd je de relatie het langst vol.
  • Als je steeds weer relaties aangaat met borderliners, probeer er dan achter te komen waarom je dit doet. Durf naar je eigen pijn uit je kindertijd te kijken. Die wil je toedekken door relaties met dit soort vrouwen. Probeer zelf sterker te worden en meer van jezelf te houden. De ander kan jouw pijn nooit wegnemen. Zie ook vallen op foute vrouwen, probleemrelaties,relatieverslaving, zelfvertrouwen.
  • Durf elkaar los te laten als je in een relatie het slechtste in elkaar naar boven haalt.