Thema's

Wat vinden de kinderen ervan?

Al vanaf 1990 verschijnen er geregeld onderzoeken naar de leefsituatie van kinderen in gezinnen met twee moeders of twee vaders. Ook in de homopers komen ze vaak aan het woord. Hoe ervaren zij het?

Kinderen met twee moeders ervaren niet zoveel opvoedingsverschillen, als ze hun eigen situatie vergelijken met die van speelkameraadjes. Ze vinden het belangrijk of hun ouders tijd voor hen hebben, maar wat dan de sekse is van die ouders doet er niet zoveel toe. Twee moeders vervullen wel vaker dezelfde rollen in de ogen van de kinderen, dus hebben minder dan in een heterogezin een apart domein. Een jongetje van tien antwoordt op de vraag wat hij doet als hij getroost wil worden: 'Als het kan, ga ik naar mamma en als het niet kan probeer ik het in te houden. Naar welke mamma? Dat ligt eraan wie er thuis is. De vriendenkring van de lesbische ouders is voor de kinderen nadrukkelijker in beeld dan in het gemiddelde heterogezin. Familie is soms minder aanwezig. Kinderen blijken goed om te kunnen gaan met afwijkende organisatievormen van het ouderschap, waarin bijvoorbeeld een bevriend homostel een rol speelt of nieuwe partners na een scheiding. Ze nemen de situatie zoals die is. Toetssteen is voor hen altijd of er goed voor hen wordt gezorgd. Zo vertelt Cathelijne (28) in een terugblik op haar opvoeding: 'Mijn vader overleed toen ik één jaar oud was. Na een paar jaar werd mijn moeder actief in de vrouwenbeweging. Ze ontmoette haar eerste vriendin Loes toen ik zes jaar was. We gingen samenwonen met Loes en haar twee kinderen. Ik vond dat heel gewoon en vooral gezellig. Ik had voor mijn gevoel duidelijk twee moeders en ik vond het allemaal heel vanzelfsprekend. De familie zal in het begin ongetwijfeld opmerkingen hebben gemaakt, maar die heb ik als kind niet meekregen.

De omgeving

Kinderen hebben wel duidelijk minstens één probleem met de situatie: hoe vertel je het je vriendjes en vriendinnetjes? Op dat gebied is het niet allemaal rozengeur en maneschijn, want het is voor kinderen soms knap lastig een goed verhaal te hebben. Zoals dat gaat tussen kinderen onderling, willen leeftijdsgenootjes het naadje van de kous weten. En die vragen dus nieuwsgierig hoe dat nu in vredesnaam kan, een kind van twee vrouwen? Het ene kind gaat makkelijker met al dat gevraag om dan het andere. De meeste kinderen blijken niet actief uit te dragen hoe hun leefsituatie is, maar geven wel antwoord als ernaar gevraagd wordt. Het is belangrijk dat kinderen een duidelijk verhaal kunnen vertellen over hun afkomst. Lesbische ouders moeten tijdig voor zichzelf vaststellen hoe ze de dingen willen benoemen: heet een donor 'vader' of niet, wordt een concreet verhaal verteld over de bevruchting of wordt dit (zeker zolang de kinderen jonger zijn) gegoten in kinderlijke termen zoals 'een zaadje lenen'. Als kinderen het idee hebben dat het eigenlijk een tamelijk gewoon verhaal is, kunnen ze het onbevangen uitdragen en dat werkt het beste. Ze moeten dus niet met het relaas in de knoei raken. Kinderen van lesbische of homoseksuele ouders horen vaak tot de eersten die alles weten van geboorte en verwekking. Als er thuis geen geheimen zijn, blijken kinderen het beste naar de omgeving toe een houding te kunnen vinden. Zorg dus dat je het onderwerp van de verwekking al vroeg bespreekt met je kind, ook als het zelf geen vragen stelt. Van weinig kinderen van lesbische ouders is tot nu toe bekend dat ze ermee gepest zijn. Wel hebben de meeste kinderen er steeds over na moeten denken hoe ze het 'brengen', zeker bij overgangen in hun leven, zoals het naar de middelbare school gaan. Dat is een extra bagage die ze onvermijdelijk meedragen. Maar echt hinderlijk blijkt dat voor verreweg de meeste kinderen niet te zijn.

Janka (12): 'Ik vind het heel leuk om twee mamma's te hebben. Het is heel gezellig. De meeste kinderen op school vinden het wel normaal, sommige kinderen vinden het een beetje raar, maar daar wennen ze wel aan. Soms vertel ik het uit mezelf, maar andere keren doe ik dat pas na een tijdje. Ik ben er nog nooit mee gepest. Het is eigenlijk niet zoveel anders dan bij andere kinderen. [Interview, september 2007]

Simon (10): 'Een tijdlang hebben mijn vriendjes veel gevraagd. Dan vroegen ze: 'Hoe kan het eigenlijk dat jij twee moeders hebt?' En dan zei ik: 'De een vond de ander heel erg lief en toen zijn ze gaan samenwonen.' Nu vragen ze er niets meer over. [Mieke Jonkman, Heb jij ook twee mama's?]

Lotte (8): 'Een mama en mama is wel een beetje bijzonder. Als er meer kinderen zijn met twee mama's, wordt het wat minder bijzonder. Dan is het gewoon misschien wat leuker voor elkaar, want dan kun je daar ook beter over praten. [Mieke Jonkman, Heb jij ook twee mama's?]