Thema's

Socialisatie en beeldvorming

In je jeugd leer je van je familie en van anderen over normen en waarden, over moraal. Dat proces heet socialisatie. Je leert ook dingen over seks, of er nou wel of niet hardop over gepraat wordt.

Afhankelijk van je karakter, je opvoeding, je gezinssituatie, je geloofsovertuiging, je etnische achtergrond en allerlei andere factoren, groei jij op tot een andere vrouw dan je buurmeisje. Het pakket boodschappen dat je meekrijgt in je jeugd wordt ook wel socialisatie genoemd. Seks is daarbij inbegrepen. Meiden krijgen vaak dubbele boodschappen mee als het om seks gaat. Je leert bijvoorbeeld dat je er leuk, verzorgd en 'vrouwelijk' moet uitzien (voor een jongen). Als je die boodschap niet van je ouders meekrijgt, vind je hem overal op tv. Aan de andere kant krijg je de boodschap dat je niet te uitdagend mag zijn: geen korte rokken, niet uitdagen. Als je veel op stap gaat, sexy kleding draagt, veel vriendjes (of vriendinnetjes) hebt en je seksueel uitnodigend gedraagt, word je snel slet of hoer genoemd. Als je er liever stoer uitziet, krijg je daar vaak ook negatieve reacties op, van je moeder bijvoorbeeld. Dubbele boodschappen maar ook een dubbele moraal: jongens mogen vaak meer dan meisjes. Masturberen, veel vriendinnetjes, achter de meiden aan, allemaal heel stoer en geaccepteerd voor een jongen. Het verandert wel, maar jongens worden beloond als ze initiatief nemen, meiden afgestraft. Meer over sekse-socialisatie lees je onder gender.

Socialisatie kan ook via voorlichting gebeuren. Maar echt seksuele voorlichting krijg je vaak niet van je ouders. Ze verbieden en waarschuwen, maar leggen niet uit waarom. Expliciet of impliciet is de boodschap: seks is gevaarlijk dus pas op voor jongens! Maar dat je ouders gespitst zijn op contact met jongens, kan ook vrijheid geven om je gevoelens voor meiden in praktijk te brengen. Je leert veel over je lijf door met jezelf te vrijen. Maar waar bij jongens en mannen natte dromen en zelfbevrediging worden gezien als gezonde ontwikkeling, is masturbatie van meiden en vrouwen vaak taboe. Door het taboe op seks en zelfbevrediging, schamen sommige meiden en vrouwen zich om aan zichzelf te voelen, of voelen zij zich er onbewust schuldig of vies over.

Op school krijg je soms informatie over seks: seksuele voorlichting kan onderdeel uitmaken van het lesprogramma. Daarin staat heteroseksualiteit vaak centraal. Soms heel expliciet door geslachtsgemeenschap van hetero's als de enige vorm van seks te behandelen, of door seks alleen in het kader van voortplanting te plaatsen. Als homo- en lesbische seks behandeld worden op school, is er vaak apart aandacht voor: het COC komt langs met een voorlichtingsgroep om te praten over coming out, of het lesboek behandelt homoseksualiteit in een afzonderlijk hoofdstuk. Als je tijdens zo'n voorlichtingsles tussen al die giechelende meiden in de klas zit, terwijl jij de verhalen wél herkent, kun je je behoorlijk rot voelen. Ook in de media stikt het van de boodschappen over seks, meestal hetero. Beeldvorming rond liefde en seks gaat weinig over vrouwen die van vrouwen houden. Een aantal films, soms een scène in een soap, hier en daar een reclame, maar dan nog moet je er echt op letten. En als er al een damesstel te zien is, gaat het vaak niet over seks. Dat is langzaam aan het veranderen. Er zijn wat meer lesbische rolmodellen op tv te vinden en de Amerikaanse serie The L Word waarin een groep lesbische vriendinnen centraal staat, is populair onder Nederlandse meiden. Ook via internet zijn er veel verhalen van andere meiden te vinden die op meiden vallen. Daardoor kun je je minder alleen voelen als je erachter komt dat je op vrouwen valt.

Han: 'Veel vrouwen komen in groepen of spreken in groepen af. Zo'n groep blijft vaak ook een groep. Het lijkt wel of ze denken dat je meteen iets van hen wilt, als je iemand aanspreekt. Ik wil gewoon contact en mensen leren kennen, het is niet mijn bedoeling om direct een relatie met iemand aan te gaan. Ik heb soms het gevoel dat vrouwen in hun rol blijven hangen: 'Ik ben een vrouw en ik wil versierd worden⿝ en ze gaan allemaal op elkaar zitten wachten.' [Zij aan Zij, 2007-06, p. 27]