Thema's

Homoseksualiteit: keuze of geaardheid

Wat ben jij? Lesbisch, hetero of bi? En heb je een seksuele voorkeur of een seksuele geaardheid? Keuze of aanleg: wat is homoseksualiteit precies? Moet het wel altijd benoemd worden?

Homo- en biseksualiteit wordt in Nederland vaak gezien als deel van je identiteit. Val je als vrouw op vrouwen, dan ben je lesbisch. Alleen op mannen, dan ben je hetero. En heb je wat met beide seksen, dan ben je bi. Vandaar het begrip seksuele geaardheid: het zit in je aard, je bént zo. Het is geen keuze, je kúnt niet anders. Het voordeel van deze benadering: je kunt er niet van 'genezen' of ergens anders voor kiezen. Je bent nu eenmaal zo. Het nadeel is het hokje, het vaststaande. Homoseksualiteit wordt ook wel seksuele voorkeur genoemd. Daarmee staat je seksualiteit minder vast. Je voorkeur gaat uit naar vrouwen, maar je zou ook voor mannen kunnen kiezen. Het is niet een onderdeel van je identiteit, maar een keuze. Een derde idee over homoseksualiteit gaat meer over gedrag: niet de identiteit of de keuze maakt je homo of lesbisch, maar wat je doet. Het gaat niet over jou als persoon maar over je handelingen: relaties en seks met vrouwen. Je bent daardoor niet anders, je doet alleen wat anders.

Maar vrouwen laten zich niet in hokjes indelen. Jij noemt je bijvoorbeeld lesbisch, ook al was  je eerste grote liefde een jongen. Een ander blijft zich bi noemen, ook al is ze met een vrouw. Ze wil niet uitsluiten dat er ooit nog een leuke man langskomt. Andere vrouwen laten het in het midden, hebben er andere woorden voor of doen zich voor als hetero, terwijl ze in het geheim een relatie hebben met een vrouw. Hoe en of je jezelf benoemt is afhankelijk van je opvoeding: je culturele achtergrond, de sociale klasse van je ouders en de ideeën in je familie over homoseksualiteit. Het hangt ook van je sociale omgeving af: je vrienden en vriendinnen, je subcultuur. Ga je met meiden om die ook op meiden vallen? Hoe noemen zij dat?

Los van woorden en definities: niet iedereen geeft op dezelfde manier vorm aan haar liefde voor vrouwen. Homoseksualiteit gaat niet alleen over gevoelens, maar ook over leefstijl of, beter gezegd: leefstijlen. Er is natuurlijk niet één lesbische leefstijl. De een draagt rokjes en lipstick, heeft alleen lesbische vriendinnen, gaat vaak uit in de scene waar al haar exen rondlopen, maar heeft het er nooit met haar collega's over. De ander houdt van stoere kleren, voedt haar kinderen met haar vriendin op en maakt er op haar werk geen geheim van. De volgende woont bij haar ouders, heeft one night stands met dames, maar vertelt dit alleen aan haar nichtje. Als je je gevoelens voor vrouwen ontdekt, sta je dus wel voor verschillende keuzes: hoe noem ik mezelf? Waar ga ik op zoek naar andere vrouwen? Hoe geef ik mijn gevoelens vorm? Het is belangrijk om in die zoektocht niet alleen te doen. Zoek nieuwe vrienden, vertel betrouwbare personen erover en deel je stress en je lol.

Ellen: "Homoseksualiteit wordt in mijn familie niet benoemd, maar iedereen weet dat ik relaties met vrouwen heb en dat Saskia mijn vriendin is. Dat is typisch iets wat met Suriname te maken heeft. Er wordt niet over gepraat, maar het wordt wel geaccepteerd." [Zij aan Zij, 1999-1, p. 30]

Pauline Slot: ''Bi', 'lesbisch' of 'hetero'. Bij al die etiketten heb ik het gevoel: het gaat niet over mij. Voor mij zijn die begrippen niet zo relevant. De belangrijkste definitie die ik kan geven is: met wie ben ik op dit moment? Op dit moment ben ik met een vrouw. Dat is inmiddels niet meer toevallig, het voelt als een emotionele voorkeur." [XL, 2002-1, p. 33]

Souad: "Sommigen zeggen dat mijn geaardheid een test is van Allah. Hij zou me als homoseksueel op deze wereld hebben gezet om mijn geloof op de proef te stellen. Deze theorie zegt dus eigenlijk dat Allah de mens met homoseksuele gevoelens schept, met als bedoeling dat de mens die gevoelens onderdrukt. Wie hier de logica van inziet, mag het mij vertellen en misschien kan diegene mij dan ook uitleggen hóe ik mijn geaardheid zou moeten onderdrukken. Homoseksualiteit is niet slechts een gevoel, het is een zijn, ik bén lesbisch. Ik kan mijn geaardheid niet veranderen en dat weet Allah ook." <Mijn geloof en mijn geluk, p. 95>